Opryszczka na ustach - objawy, leczenie i leki na receptę

Czym jest opryszczka na ustach

Za opryszczkę wargową odpowiada wirus opryszczki pospolitej, najczęściej typ HSV-1, rzadziej HSV-2. Do pierwszego zakażenia dochodzi zwykle w dzieciństwie i często przebiega ono niezauważalnie, choć u części osób daje nasilone zapalenie jamy ustnej i dziąseł. Po tym pierwszym kontakcie wirus nie znika. Chowa się w zwoju nerwu trójdzielnego i pozostaje tam w uśpieniu, a co jakiś czas uaktywnia się i wędruje nerwem z powrotem do skóry wargi, dając widoczny nawrót.

Nawroty wyzwalają najczęściej: silne słońce i promieniowanie UV, gorączka i infekcja, przeziębienie, stres, przemęczenie, niedobór snu, miesiączka oraz podrażnienie lub uraz wargi. U osób z obniżoną odpornością epizody bywają częstsze i cięższe. Samego wirusa nie da się usunąć, ale pojedynczy nawrót można skrócić i złagodzić, zwłaszcza gdy zareagujesz odpowiednio wcześnie.

Objawy i fazy opryszczki wargowej

Opryszczka na ustach przebiega w powtarzalnych fazach. Rozpoznanie wczesnych sygnałów jest kluczowe, bo to właśnie wtedy leki przeciwwirusowe działają najlepiej. Zmiana pojawia się zwykle na granicy czerwieni wargowej i skóry, rzadziej wokół nosa czy na brodzie.

Pierwszemu w życiu epizodowi mogą towarzyszyć gorsze samopoczucie, stan podgorączkowy i powiększone węzły chłonne. Kolejne nawroty są zwykle łagodniejsze i bardziej przewidywalne, bo organizm rozpoznaje już wirusa. Więcej o czasie trwania piszemy w artykule ile trwa opryszczka i kiedy mija.

Leki na opryszczkę na ustach

Leczenie opiera się na lekach przeciwwirusowych, które hamują namnażanie wirusa. Dobiera się je zależnie od nasilenia zmian i częstości nawrotów. Dostępne są dwie drogi: miejscowa i doustna.

Leki miejscowe

Bez recepty kupisz kremy z acyklowirem lub pencyklowirem, które nakłada się na zmianę kilka razy dziennie przez kilka dni. Pomagają przy łagodnym zimnie na wardze i działają najlepiej, gdy sięgniesz po nie już w fazie mrowienia. Alternatywą osłaniającą zmianę są plastry hydrokoloidowe, które ograniczają przenoszenie wirusa i przyspieszają gojenie strupa. Efekt kremów jest umiarkowany, dlatego przy cięższym przebiegu sama maść często nie wystarcza. Temat porównujemy w tekście krem czy tabletki na opryszczkę, a o postaci miejscowej piszemy na stronie maść i krem z acyklowirem.

Leki doustne na receptę

Tabletki działają na cały organizm i są skuteczniejsze przy częstych, nasilonych nawrotach oraz u osób z obniżoną odpornością. Podstawą jest acyklowir, sprzedawany jako Heviran i Hascovir, oraz walacyklowir, czyli jego prolek o lepszym wchłanianiu, przyjmowany rzadziej i bywa stosowany w krótszym schemacie. Leczenie prowadzi się zwykle jako doraźne, rozpoczynane przy pierwszych objawach nawrotu, a przy bardzo częstych epizodach lekarz może zaproponować leczenie zapobiegawcze w niższej dawce przyjmowanej codziennie. Dokładny schemat, dawkę i czas kuracji ustala lekarz na podstawie wskazania, wieku, chorób współistniejących i pracy nerek.

Kiedy potrzebna jest recepta

Krem z acyklowirem na opryszczkę wargową w większości aptek dostaniesz bez recepty. Tabletki przeciwwirusowe są lekami na receptę, bo działają ogólnoustrojowo, a lekarz musi ocenić wskazania, przeciwwskazania i interakcje, między innymi z lekami obciążającymi nerki. Nie kupuj tabletek z niepewnych źródeł ani z ogłoszeń, bo nie masz pewności, co realnie przyjmujesz. Jeśli potrzebujesz kuracji doustnej, receptę wystawia lekarz, a e-recepta pozwala zrobić to zdalnie.

• Wypełniasz formularz medyczny o objawach, częstości nawrotów i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Ile trwa i kiedy zgłosić się do lekarza

Zwykły nawrót goi się samodzielnie w 7 do 10 dni, a leczenie skraca ten czas i łagodzi objawy. Są jednak sytuacje, w których warto skonsultować się szybciej: nawroty częstsze niż sześć razy w roku, przebieg wyjątkowo nasilony lub rozległy, opryszczka u osób z obniżoną odpornością, u kobiet w ciąży oraz u niemowląt. Osoby z atopowym zapaleniem skóry są narażone na rozległe, groźne zajęcie skóry, tak zwany wyprysk opryszczkowy. Kwestię ciąży omawiamy w artykule opryszczka w ciąży.

Jak zapobiegać nawrotom i nie zarażać

Wirus przenosi się przez bezpośredni kontakt, pocałunek oraz wspólne sztućce, kubki i kosmetyki, a najbardziej zakaźna jest faza pęcherzyków i sączenia. W trakcie aktywnej opryszczki nie dotykaj zmiany, a po ewentualnym kontakcie dokładnie myj ręce, bo łatwo o przeniesienie wirusa na oczy czy okolice narządów płciowych. Unikaj też w tym czasie pocałunków i kontaktów oralno-genitalnych. Aby ograniczać nawroty, chroń usta przed słońcem balsamem z filtrem, dbaj o sen i odporność oraz staraj się redukować stres. Przy bardzo częstych epizodach o codziennym leczeniu zapobiegawczym decyduje lekarz. Praktyczne wskazówki zebraliśmy w tekstach jak szybko pozbyć się opryszczki, jak zapobiegać nawrotom oraz jak się zaraża opryszczka.

Najczęstsze pytania