Opryszczka u dzieci - objawy, leczenie i bezpieczne dawkowanie

Skąd się bierze opryszczka u dzieci

Opryszczkę wywołuje wirus opryszczki pospolitej (Herpes simplex virus). U dzieci odpowiada za nią przede wszystkim typ HSV-1, ten sam, który u dorosłych daje zimno na wardze. Dziecko zaraża się najczęściej przez ślinę i bezpośredni kontakt, na przykład od dorosłego z aktywną opryszczką podczas całowania albo przez wspólne sztućce, kubek czy zabawki wkładane do buzi. Po pierwszym zakażeniu wirus pozostaje w organizmie na stałe, ukryty w zwojach nerwowych, i uaktywnia się przy spadku odporności. Więcej o drogach przenoszenia piszemy w artykule o tym, jak można się zarazić opryszczką.

U wielu dzieci pierwsze zakażenie przebiega niezauważalnie. U części jednak daje pełnoobjawową postać pierwotną, czyli opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, które najczęściej dotyczy maluchów między pierwszym a piątym rokiem życia.

Objawy opryszczki u dzieci

Obraz zakażenia zależy od tego, czy jest to pierwsze zetknięcie z wirusem, czy kolejny nawrót.

Pierwsze zakażenie, czyli opryszczkowe zapalenie jamy ustnej

Postać pierwotna u małych dzieci bywa burzliwa. Zaczyna się zwykle gorączką i pogorszeniem samopoczucia, a po jednym lub dwóch dniach w jamie ustnej pojawiają się liczne drobne pęcherzyki, które szybko pękają i tworzą bolesne nadżerki. Do najczęstszych objawów należą:

• gorączka, czasem wysoka, i rozdrażnienie,
• bolesne nadżerki na dziąsłach, języku, wewnętrznej stronie policzków i wargach,
• obrzęk i zaczerwienienie dziąseł, nieprzyjemny zapach z ust,
• ślinienie się i niechęć do jedzenia oraz picia z powodu bólu,
• powiększone, tkliwe węzły chłonne szyi.

Objawy zwykle utrzymują się od 7 do 14 dni i ustępują samoistnie. Najważniejsze w tym czasie jest, aby dziecko piło, bo ból buzi łatwo prowadzi do odwodnienia. O tym, ile realnie trwa epizod, piszemy w tekście o tym, ile trwa opryszczka i kiedy mija.

Nawroty, czyli opryszczka wargowa

Po przechorowaniu postaci pierwotnej wirus może się uaktywniać w postaci nawrotów, znanych jako zimno na wardze. Nawrót zwiastuje pieczenie, swędzenie i mrowienie w jednym miejscu, po czym wysiewa się skupisko pęcherzyków na zaczerwienionym podłożu. Pękają one, przysychają w strupki i goją się zwykle w 7 do 10 dni, bez blizny. U dzieci ssących kciuk wirus potrafi też wywołać pęcherzyki na palcu, czyli zanokcicę opryszczkową. Zasady postępowania przy nawrotach są podobne jak u dorosłych i opisujemy je na stronie o opryszczce na ustach.

Bezpieczne leczenie opryszczki u dzieci

W większości przypadków leczenie opiera się na łagodzeniu objawów, a nie na zwalczaniu samego wirusa. Przy zapaleniu jamy ustnej najważniejsze jest:

• Pilnowanie nawodnienia. Podawaj często małe porcje chłodnych płynów, także łyżeczką, aby dziecko nie odwodniło się przez ból przy przełykaniu.
• Chłodne, miękkie i mało kwaśne pokarmy, na przykład jogurt, budyń czy przecier. Unikaj kwaśnych soków i słonych potraw, które szczypią.
• Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe dobrane do wieku i masy ciała, na przykład paracetamol, zgodnie z ulotką lub zaleceniem lekarza.
• Delikatna higiena jamy ustnej i niedzielenie się sztućcami z innymi domownikami.

Leki przeciwwirusowe z acyklowirem lub walacyklowirem nie usuwają wirusa, ale hamują jego namnażanie, dzięki czemu przebieg bywa krótszy i łagodniejszy. Lekarz rozważa je u dzieci zwłaszcza przy cięższym przebiegu, uciążliwych nawrotach lub obniżonej odporności, a działają najlepiej włączone wcześnie, w pierwszych dniach objawów. Czy w danym nawrocie wystarczy sam krem, czy potrzebne są tabletki, tłumaczymy w artykule krem czy tabletki na opryszczkę.

Dawkowanie leków przeciwwirusowych u dzieci

Poniższe schematy pochodzą z Charakterystyki Produktu Leczniczego acyklowiru i mają charakter orientacyjny. Dawka u dziecka zależy przede wszystkim od wieku oraz masy ciała, dlatego dokładny schemat, postać leku i długość kuracji zawsze wyznacza lekarz.

Powyższe dawki dotyczą leczenia opryszczki (zakażeń Herpes simplex). W ospie wietrznej u dzieci acyklowir dawkuje się inaczej, według wieku lub przelicznika 20 mg na kilogram masy ciała, nie więcej niż 800 mg na dawkę. Pełny schemat pediatryczny opisujemy na stronie Heviran dla dzieci.

U najmłodszych tabletki bywają trudne do połknięcia, więc lekarz dobiera odpowiednią postać, na przykład acyklowir w zawiesinie doustnej. Nie dziel dawki samodzielnie i nigdy nie podawaj dziecku dawki przeznaczonej dla dorosłego bez zalecenia. Przez całą kurację pilnuj, aby dziecko dużo piło, bo acyklowir jest wydalany przez nerki, a odwodnienie je obciąża. Poznaj poszczególne leki:

Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza

Poza okresem niemowlęcym po pomoc zgłoś się szybko, gdy:

• zmiany pojawiają się w okolicy oka albo dziecko skarży się na ból oka i gorzej widzi, bo opryszczka oka może uszkodzić rogówkę,
• zmiany są rozległe i szybko się rozprzestrzeniają u dziecka z atopowym zapaleniem skóry, co może oznaczać wyprysk opryszczkowy,
• dziecko odmawia picia, oddaje mało moczu, ma suche usta, płacze bez łez i jest senne, czyli pojawiają się objawy odwodnienia,
• gorączka jest wysoka i utrzymuje się, a stan dziecka pogarsza się mimo leczenia,
• dziecko ma obniżoną odporność lub choroby przewlekłe.

W stanie nagłego zagrożenia życia dzwoń pod numer 112. W pozostałych przypadkach o rozpoznaniu i sposobie leczenia decyduje lekarz po ocenie dziecka.

Jak chronić dziecko przed zakażeniem i nawrotami

Wirus HSV jest bardzo rozpowszechniony, więc całkowite uniknięcie kontaktu bywa trudne, ale kilka nawyków realnie zmniejsza ryzyko.

• Osoba z aktywną opryszczką nie powinna całować dziecka ani dzielić się z nim sztućcami, kubkiem czy ręcznikiem.
• Ucz dziecko, by nie dotykało zmiany, a po kontakcie myło ręce, żeby nie przenieść wirusa na oczy.
• Chroń usta dziecka przed silnym słońcem i mrozem, które bywają wyzwalaczami nawrotów.
• Dbaj o sen i odpoczynek, bo przemęczenie i infekcje sprzyjają uaktywnieniu wirusa.
• Przy częstych, uciążliwych nawrotach omów z lekarzem, czy dziecku pomoże leczenie zapobiegawcze.

Praktyczne wskazówki dotyczące ograniczania nawrotów zebraliśmy w poradniku o tym, jak zapobiegać nawrotom opryszczki. Ogólne informacje o samej chorobie znajdziesz na stronie o opryszczce.

Jak uzyskać e-receptę na lek na opryszczkę online

Jeśli objawy u dziecka się powtarzają albo krem nie wystarcza, leczenie tabletkami możesz omówić z lekarzem bez wychodzenia z domu. Recepty nie wystawiamy w ciemno, decyzję zawsze podejmuje lekarz na podstawie wywiadu. U niemowląt oraz przy ciężkim przebiegu potrzebne jest badanie dziecka na miejscu, dlatego tych przypadków nie da się załatwić wyłącznie online.

• Wypełniasz formularz medyczny o objawach dziecka, nawrotach i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Najczęstsze pytania o opryszczkę u dzieci