Opryszczka - przyczyny, objawy, rodzaje i leczenie

Przyczyny opryszczki, czyli wirusy HSV-1 i HSV-2

Opryszczkę wywołuje wirus opryszczki pospolitej (Herpes simplex virus, HSV). Występuje w dwóch typach. HSV-1 odpowiada najczęściej za opryszczkę wargową, czyli popularne zimno na wardze, a HSV-2 za opryszczkę narządów płciowych. Ten podział nie jest sztywny, bo HSV-1 coraz częściej wywołuje też zmiany w okolicach intymnych, a HSV-2 potrafi pojawić się na ustach.

Do zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt ze zmianą, śliną lub wydzieliną osoby zakażonej, na przykład podczas pocałunku, kontaktu seksualnego, picia z jednej butelki czy używania wspólnych sztućców i kosmetyków. Zarazić można się także wtedy, gdy u nosiciela nie widać aktywnej zmiany. Po wniknięciu do organizmu wirus wędruje wzdłuż włókien nerwowych do zwojów i tam pozostaje w formie uśpionej do końca życia. Więcej o drogach zakażenia piszemy w artykule o tym, jak można się zarazić opryszczką.

Objawy opryszczki i fazy nawrotu

Nawrót opryszczki wargowej ma dość charakterystyczny przebieg i zwykle trwa od 7 do 10 dni. Można w nim wyróżnić kilka faz.

• Faza zwiastunów - w miejscu przyszłej zmiany pojawia się pieczenie, swędzenie, mrowienie lub napięcie skóry. To najlepszy moment na rozpoczęcie leczenia.
• Faza pęcherzyków - powstaje skupisko drobnych, wypełnionych płynem pęcherzyków na zaczerwienionym podłożu, często bolesnych. Jest to okres największej zaraźliwości.
• Faza nadżerek i strupków - pęcherzyki pękają, tworzą się sączące nadżerki, a następnie strupki, które z czasem odpadają.
• Faza gojenia - skóra się regeneruje, najczęściej bez pozostawienia blizny.

Objawy opryszczki narządów płciowych bywają silniejsze, zwłaszcza przy pierwszym epizodzie. Mogą im towarzyszyć bolesne owrzodzenia, gorączka, ból mięśni, złe samopoczucie i powiększone węzły chłonne. Ile realnie trwa epizod i od czego to zależy, opisujemy w tekście o tym, ile trwa opryszczka i kiedy mija.

Rodzaje opryszczki

Choć w mowie potocznej opryszczka to głównie zimno na wardze, zakażenie HSV może mieć różne postacie w zależności od miejsca zmian i sytuacji pacjenta.

Opryszczki pospolitej nie należy mylić z półpaścem. Półpasiec wywołuje inny wirus, ospy wietrznej i półpaśca (VZV), choć leczy się go tymi samymi lekami przeciwwirusowymi. Różnice omawiamy w artykule o objawach i leczeniu półpaśca.

Co wywołuje nawroty opryszczki

Wirus uaktywnia się, gdy chwilowo spada odporność. Nawrotu nie da się cofnąć siłą woli, ale znajomość czynników wyzwalających pozwala szybciej reagować i część epizodów po prostu wyprzedzić leczeniem. Najczęstsze wyzwalacze to:

• infekcja i gorączka, stąd potoczna nazwa gorączka na wardze,
• silny stres, przemęczenie i niedobór snu,
• miesiączka i wahania hormonalne,
• intensywne opalanie, mróz i wiatr,
• uraz skóry, zabiegi stomatologiczne lub kosmetyczne w okolicy ust,
• osłabienie odporności, na przykład w przebiegu innych chorób.

Jeśli nawroty pojawiają się często, praktyczne wskazówki znajdziesz w poradniku o tym, jak zapobiegać nawrotom opryszczki.

Leki na opryszczkę na receptę

Podstawą leczenia doustnego są leki przeciwwirusowe z grupy analogów nukleozydów. Nie usuwają one wirusa z organizmu, ale blokują enzym, którym wirus kopiuje swój materiał genetyczny, przez co nawrót jest krótszy i łagodniejszy. Najczęściej stosuje się acyklowir, sprzedawany pod nazwami Heviran i Hascovir, oraz walacyklowir, który jest jego wygodniejszą formą, bo wystarczy przyjmować go rzadziej.

Dawkę i długość kuracji ustala lekarz, bo zależą one od rodzaju opryszczki, częstości nawrotów i pracy nerek. Podczas leczenia warto pić dużo wody, bo dobre nawodnienie chroni nerki. Poznaj szczegóły konkretnych leków:

Czy w danym nawrocie wystarczy krem, czy lepiej sięgnąć po tabletki, tłumaczymy w artykule krem czy tabletki na opryszczkę. O tym, co realnie skraca epizod, piszemy w tekście jak szybko pozbyć się opryszczki.

Profilaktyka, jak ograniczyć zakażenia i nawroty

Całkowite uniknięcie zakażenia jest trudne, bo wirus jest bardzo rozpowszechniony, ale kilka nawyków realnie zmniejsza ryzyko przeniesienia i częstość nawrotów.

• W trakcie aktywnej zmiany nie dotykaj jej, a po każdym kontakcie myj ręce, żeby nie przenieść wirusa na oczy i innych domowników.
• Nie dziel się sztućcami, szklankami, ręcznikami ani kosmetykami do ust.
• Chroń usta przed słońcem i mrozem, pomocny bywa balsam z filtrem UV.
• Dbaj o sen, ogranicz stres i wzmacniaj odporność, bo to najczęstsze wyzwalacze.
• Przy opryszczce narządów płciowych prezerwatywa zmniejsza ryzyko przeniesienia HSV-2, choć nie eliminuje go w pełni.
• Przy bardzo częstych nawrotach, powyżej sześciu razy w roku, omów z lekarzem leczenie zapobiegawcze, czyli codzienne przyjmowanie niższej dawki leku.

Osobnej uwagi wymaga ciąża. Opryszczka narządów płciowych w okresie okołoporodowym może być groźna dla noworodka, dlatego zawsze zgłoś ją lekarzowi prowadzącemu, co szerzej opisujemy w artykule o opryszczce w ciąży. Objawy i leczenie zmian intymnych przybliżamy w tekście o opryszczce narządów płciowych.

Jak uzyskać e-receptę na lek na opryszczkę online

Jeśli objawy się powtarzają albo krem nie wystarcza, tabletki przeciwwirusowe możesz omówić z lekarzem bez wychodzenia z domu. Recepty nie wystawiamy w ciemno, decyzję zawsze podejmuje lekarz na podstawie wywiadu.

• Wypełniasz formularz medyczny o objawach, nawrotach i przyjmowanych lekach
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi, otrzymujesz pełny zwrot

Najczęstsze pytania o opryszczkę